Jesteś tutaj: Start / Półka Archiwisty

Półka Archiwisty

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF

Artykuły

Przejdź do - Tłusty Czwartek tuż, tuż...

Tłusty Czwartek tuż, tuż...

1 lutego 2016

Przed nami Tłusty Czwartek. W tym dniu tradycja nakazuje zjeść co najmniej jednego pączka. Zachęcamy do przygotowania pączków według przepisów zachowanych w zasobie naszego Archiwum. Prezentujemy aż 4 przepisy!

 

Smacznego!

Przejdź do - Przepis na ocet siedmiu (czterech) złodziei

Przepis na ocet siedmiu (czterech) złodziei

7 stycznia 2016

Ocet siedmiu (czterech) złodziei był używany dawniej jako lek oraz zabezpieczenie przed zachorowaniem na dżumę. Według legendy, przepis na niego wyjawili złodzieje, którzy okradali zwłoki zmarłych w czasie panowania epidemii, sami pozostając zdrowymi. Gdy groziła im kara śmierci, sędziowie postawili ultimatum: albo poniosą śmierć albo zdradzą, w jaki sposób się zabezpieczają przed zarazą. Okazało się, że używali owego specyfiku.

Legendy o occie mają francuskie i angielskie korzenie, ale używano go także na terenie Rzeczypospolitej. W zasobie Archiwum zachowały się dwa przepisy na sporządzenie octu siedmiu (czterech) złodziei. Pierwszy z nich jest zatytułowany: „Sposób preparowania octu czterech złodziejów służący od wszelkiej zarazy y powietrza”, a drugi - „Recepta od zarazy powietrznej w roku 1770 w Samborze”. Receptury pochodzą z lat 70-tych XVIII wieku.

Według współczesnych przepisów, ocet siedmiu (czterech) złodziei można stosować jako przyprawę, przy infekcjach dodawać do kąpieli, używać do dezynfekcji i czyszczenia domowych powierzchni oraz jako środek odstraszający owady. Zachęcamy do skorzystania z przepisów zachowanych w zasobie Archiwum, w zespole Kapituła Greckokatolicka w Przemyślu.

Przejdź do - Życzenia świąteczno-noworoczne

Życzenia świąteczno-noworoczne

22 grudnia 2015

Życząc pogodnych i udanych Świąt Bożego Narodzenia oraz pomyślnego Nowego Roku prezentujemy noworoczny druk z 1848 roku, przechowywany w aktach zespołu Archiwum Zamku Leskiego Krasickich.

Przejdź do - Materiały rodziny Schallerów

Materiały rodziny Schallerów

2 grudnia 2015

W listopadzie tego roku odbyła się uroczystość przekazania pod opiekę strzelców Jednostki Strzeleckiej przy II Liceum Ogólnokształcącym odrestaurowanego nagrobka rodziny Schallerów (rodzeństwa Kazimierza oraz Marii).

W zasobie Archiwum Państwowego w Przemyślu zachowały się materiały dotyczące Schallerów, zgromadzone w zespole nr 2251 Materiały rodziny Schallerów.

Rodzicami Marii i Kazimierza byli Franciszek i Józefa, zd. Narowska. Schallerowie mieszkali przy ul. Grunwaldzkiej 30 w Przemyślu.

Kazimierz Schaller (ur. 1896 roku we Lwowie) po ukończeniu gimnazjum zasańskiego w Przemyślu wstąpił do Legionu Wschodniego, następnie walczył na froncie włoskim. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę jako porucznik, dowódca 2 kompanii 37 pp Wojska Polskiego, brał udział w walkach z oddziałami ukraińskimi w Niżankowicach, Chyrowie, a od końca grudnia w walkach pod Lwowem. Walczył m.in. pod Suchowolą, Batatowem, Skniłowem. 30 IV 1919 roku we wsi Glinna jego oddział został otoczony, a sam Schaller zginął w walce. Został odznaczony orderem Virtuti Militari (krzyż srebrny nr 8026), a także „Gwiazdą Przemyśla”.

Maria Schaller (ur. w 1899 r. w Przemyślu), kształciła się w Przemyślu, następnie na UJK we Lwowie, Lwowskim Instytucie Muzycznym, Państwowym Konserwatorium Muzycznym w Warszawie. W 1932 r. obroniła na Wydziale Humanistycznym UJK doktorat z filozofii z zakresu filologii polskiej. Uczyła w przemyskich szkołach języka polskiego oraz muzyki (m.in. w II Państwowym Gimnazjum i Liceum im. K. Morawskiego w Przemyślu oraz w I Państwowym Gimnazjum i Liceum im. J. Słowackiego w Przemyślu).

Dr Maria Schaller była jedną z pierwszych nauczycielek powstałej w 1945 roku prywatnej Przemyskiej Szkoły Muzycznej. W 1953 r. szkoła ta została upaństwowiona, a Maria Schaller uczyła w niej przedmiotów teoretycznych oraz w sekcji fortepianu (do 1972 roku). Po przejściu na emeryturę mieszkała samotnie w Przemyślu. Została zamordowana we własnym mieszkaniu przy ul. Grunwaldzkiej 30 w nocy z 27 na 28 IV 1977 r. przez dwójkę sprawców.

 

Przejdź do - Ksiądz Aleksander Jełowicki - duszpasterz Wielkiej Emigracji

Ksiądz Aleksander Jełowicki - duszpasterz Wielkiej Emigracji

18 listopada 2015

W zespole Archiwum Zamku Leskiego Krasickich znajduje się bogata i liczna korespondencja przedstawicieli tego rodu m.in. z osobami, które na trwałe zapisały się na kartach historii. Taką postacią był niewątpliwie ksiądz Aleksander Jełowicki (ur. w 1804 r. w Hubniku). Brał udział w powstaniu listopadowym, po upadku którego przedostał się do Galicji, a następnie do Francji. Był współzałożycielem Towarzystwa Pomocy Naukowej, a także członkiem, a od 1935 r. sekretarzem Towarzystwa Literackiego. Pomagał wielu emigrantom, m,.in. wspomagał chorego Maurycego Mochnackiego, sfinansował paryskie wydania „Dziadów” cz. III i „Pana Tadeusza” Mickiewicza. Od 1833 r. był jego mecenasem.

W 1835 r. wraz z Eustachym Januszkiewiczem i Stefanem Dembowskim założył Drukarnię i Księgarnię Polską w Paryżu pod nazwą Jełowicki i S-ka. Spółka wydawała dzieła K. Brodzińskiego, K. Hoffmanowej, I. Krasickiego, Z. Krasińskiego, W. Pola, J. Lelewela, J. Słowackiego i innych autorów. Jełowicki redagował również czasopisma, był tłumaczem, autorem artykułów i wspomnień. W 1838 r. rozpoczął naukę w seminarium duchownym w Paryżu, a rok później sprzedał drukarnię. W r. 1841 przyjął święcenia kapłańskie, a w następnym wstąpił do zgromadzenia zmartwychwstańców. Był przełożonym Misji Polskiej w Paryżu przy kościele św. Rocha, przyczynił się do budowy Kolegium Polskiego w Rzymie. Był również protektorem Makryny Mieczysławskiej, domniemanej ksieni bazylianek z Mińska (jak udowodniono, okazała się oszustką). W 1849 r. spowiadał i nawrócił przed śmiercią Fryderyka Chopina, który na łożu śmierci miał mu powiedzieć: „Bez ciebie, mój drogi, byłbym zdechł — jak świnia!"

W jednostce o sygn. 242 w Archiwum Zamku Leskiego Krasickich zachowały się 42 listy Jełowickiego kierowane do Edmunda Krasickiego i jego żony Anieli z Brzostowskich. Ksiądz był w bardzo bliskich stosunkach z Krasickimi – zajmował się ich dziećmi w czasie pobytu w Paryżu, a także opiekował się córką Krasickich Marią (ur. zm. 1855 r.), zwaną przez niego „Marynią”. Ks. Jełowicki w listach do Krasickich pisze o ich rodzinie, a także o swojej familii. Jego listy zawierają również informacje dotyczące życia polskiej emigracji: o Mickiewiczu, o Towiańskim i towiańczykach, jak również o duszpasterstwie polskim i zakonie zmartwychwstańców, do którego należał. Pierwszy list pochodzi z 1854 r, natomiast ostatni (pisany już przez sekretarza) datowany na 12 I 1877. Jełowicki zmarł 15 IV 1877 roku.

 

Przejdź do - "Gwiazda Przemyśla"

"Gwiazda Przemyśla"

28 października 2015

Gwiazda Przemyśla to odznaka przyznawana uczestnikom walk o zdobycie miasta Przemyśla toczonych od listopada 1918 do maja 1919. W listopadzie 1919 r. Komitet Wojskowo-Obywatelski opracował Statut Odznaki Honorowej dla obrońców Przemyśla pod nazwą „Gwiazda Przemyśla”. Projekt odznaki wykonali prof. Jankowski i inż. Kazimierz Osiński. Stempel został wykonany przez artystę plastyka Wiktora Włosińskiego, a odznaki wybijano w lwowskiej firmie E. Ungera.

Odznakę miały prawo nosić osoby wojskowe i cywilne uczestniczące w obronie miasta Przemyśla od 11 XI 1918 r. do dnia 18 XII 1918 r., jak też w obronie ziemi przemyskiej od 11 XI 1918 r. do 16 V 1919 r. na terenie Żurawicy, Medyki, Mościsk, Hussakowa, Siedlisk, Nowego Miasta, Miżyńca, Felsztyna, Chyrowa, Niżankowic, Kalwarii, Grochowiec, Pikulic, Krasiczyna, Wapowiec i Ostrowa. Czas ten został uznany za obronę frontową z narażeniem życia.

Odznaki były wydawane po zapłaceniu kosztów wybicia w kwocie 40 koron. W pierwszą rocznicę ustanowienia „Gwiazdy Przemyśla” Komitet Wojskowo-Obywatelski rozdał 1 tys. sztuk odznaczenia. K. Osiński w 1922 r. pisał, że do tego czasu „Gwiazdą” uhonorowano około 9 tys. osób. Wśród odznaczonych znaleźli się przemyscy harcerze i uczniowie zwani Orlętami Przemyskimi, m.in. Kazimierz Schaller, Mieczysław Zaleszczyk, Marian Schultz, Alfons Różycki, Edward Heil, Stanisław Czerepa, Wilhelm Słaby, Adam Kordecki i inni.

W zasobie przemyskiego archiwum w zespole Kapituła „Gwiazdy Przemyśla” w Przemyślu znajdują się m.in. rękopis statutu odznaki, wnioski o jej nadanie, legitymacje osób, którym nadano odznakę. Archiwum posiada również w swoich zbiorach afisz informujący o uroczystym wręczeniu obrońcom Przemyśla odznaki w dniu 11 IV 1920 r. (zbiór Afisze, plakaty i druki ulotne z terenu Przemyśla w zasobie Archiwum Państwowego w Przemyślu, sygn. 3051).

 

 

 

 

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:
Data utworzenia:2015-03-24
Data publikacji:2015-03-24
Osoba sporządzająca dokument:
Osoba wprowadzająca dokument:
Liczba odwiedzin:45836