Jesteś tutaj: Start / Półka Archiwisty

Półka Archiwisty

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF

Artykuły

Przejdź do - Apteka domowa i podróżna

Apteka domowa i podróżna

29 lipca 2019

Czy zabieracie w wakacyjne podróże apteczkę? W czasie wojaży mogą przydać się rady z „Apteki domowej i podróżnej”. Egzemplarz rękopiśmienny tego dzieła znajduje się w zasobie Archiwum Państwowego w Przemyślu w zesp. nr 1379 Akta dóbr biskupów przemyskich. Jest to odpis niektórych porad zaczerpniętych z książek Christopha Wilhelma Friedricha Hufelanda (1762-1836), nadwornego lekarza króla Prus Fryderyka Wilhelma III i innych osobistości. Jego najbardziej znanym dziełem jest Makrobiotyka to jest sztuka przedłużania życia ludzkiego, wydana po raz pierwszy w 1796 roku, a następnie przetłumaczona na wiele języków.

Egzemplarz „Apteki...” liczy 11 stron. Zawarto w nim opisy właściwości i działanie: cukru, octu winnego, mydła, popiołu i ługu, mleka, śmietany, masła i oliwy, kaszy owsianej i jęczmiennej, wody zimnej i letniej, siemienia lnianego i makuchów, gorczycy, chrzanu i pieprzu, wina i wódki, ziół (rumianku, bzu, mięty, melisy, ślazu). Książeczka podaje także recepty na: stosowanie enemy (lewatywy), proszek do czyszczenia zębów z winnego kamienia, wodę na wygubienie robactwa , lekarstwo na ukąszenie od psa wściekłego oraz prawidłowe moczenie nóg.

Rękopis powstał po 1839 roku. W roku 1912 został podarowany Towarzystwu Przyjaciół Nauk w Przemyślu przez Józefa Robliczka, a następnie włączony do opracowanych w Towarzystwie „akt brzozowskich” (akt dóbr biskupów przemyskich w Brzozowie). Po likwidacji Towarzystwa w 1951 roku, rękopis wraz ze zbiorami TPN, trafił do zasobu przemyskiego archiwum państwowego.

Przejdź do - Świadectwa szkolne

Świadectwa szkolne

19 czerwca 2019

Przed nami koniec roku szkolnego, a wraz z nim rozdanie świadectw. W zasobie Archiwum Państwowego w Przemyślu znajduje się wiele świadectw szkolnych, należących głównie do uczniów szkół z terenu miasta Przemyśla, ale nie tylko. Spośród najstarszych zachowanych świadectw i wykazów ocen, najwięcej zostało wydanych przez C.K. Wyższe Gimnazjum w Przemyślu, którego kontynuatorem jest I Liceum Ogólnokształcące im. Juliusza Słowackiego. Pochodzą one z lat 20. i 40. XIX wieku. Należą one do Józefa Ziemiańskiego i jego bratanka – Jana. Józef Ziemiański, po ukończeniu gimnazjum, studiował w Instytucie Teologicznym we Wiedniu, przyjął święcenia kapłańskie, był proboszczem katedry przemyskiej oraz dziekanem miejskim. Był również autorem zbiorów pieśni kościelnych oraz fundatorem „Zakładu dla osieroconych dziewcząt rzymsko- i greckokatolickiej religii” w Przemyślu. Jan Ziemiański studiował medycynę na Uniwersytecie Wiedeńskim, a następnie pracował jako lekarz  na terenie dzisiejszych Węgier. Zarówno Józef, jak i Jan byli bardzo dobrymi uczniami – ze wszystkich przedmiotów otrzymywali najwyższe noty  - primae eminenter, eminenter (wysoko). Pozostałe prezentowane świadectwa i zawiadomienia szkolne pochodzą z drugiej połowy XIX oraz początków XX wieku. Wydawane były przez: Szkołę ludową 4-klasową im. św. Stanisława Kostki w Przemyślu, Szkołę ludową 4-klasową żeńską im. św. Jadwigi w Przemyślu, Szkołę wydziałową Żeńską 5-klasową im. św. Jadwigi w Przemyślu, a także przez C.K. Wyższe Gimnazjum w Przemyślu i I Państwowe Gimnazjum i Liceum im. Juliusza Słowackiego w Przemyślu.

 

Przejdź do - Biblioteka Archiwum Państwowego w Przemyślu

Biblioteka Archiwum Państwowego w Przemyślu

8 maja 2019

W dniach 8-15 maja obchodzimy Tydzień Bibliotek. Warto więc przypomnieć, że w ramach struktury Archiwum Państwowego w Przemyślu działa biblioteka, posiadająca cenne zbiory, gromadząca fachową literaturę z m.in. dziedziny historii, archiwistyki i nauk pokrewnych, wydawnictwa źródłowe , informatory, katalogi, inwentarze zasobów archiwalnych i bibliotecznych w kraju i za granicą, czasopisma archiwalne, historyczne, wydawnictwa regionalne.

Dzieje tworzenia księgozbioru w archiwum przemyskim sięgają końca XIX wieku. Książki gromadzili archiwariusze miejscy. Były one również przekazywane przez burmistrzów miasta, autorów opracowań oraz gminy i magistraty miast. Dzięki darom, wymianie i zakupom księgozbiór systematycznie się powiększał. W 1951 roku, kiedy w Przemyślu utworzono archiwum państwowe, posiadało ono bibliotekę podręczną liczącą 74 pozycje. W roku 1956  komisja likwidacyjna Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Przemyślu przekazała Archiwum 101 pozycji. W 1975 roku biblioteka liczyła już 3 636 tomów książek i czasopism, w 2005 – 25 085 tomów, obecnie – 36 030 tomów. Szczegółowe informacje na temat historii i księgozbioru biblioteki znajdują się w opracowaniu: E. Długosz, Biblioteka Archiwum Państwowego w Przemyślu, [w:] Dzieje bibliotek przemyskich, pod red. A. Siciak, Przemyśl 2009, s. 107-114.

Spośród cennych pozycji z zasobu biblioteki Archiwum należy wymienić: zbiór starodruków liczący 115 tomów, publikacje autorstwa Leopolda Hausera, Anatola Lewickiego, Mojżesza Schorra, Tadeusza Troskolańskiego wraz z autografami i dedykacjami autorów.

Katalog zbiorów biblioteki Archiwum Państwowego w Przemyślu, uzupełniany na bieżąco, dostępny jest w ramach Katalogu Głównego Bibliotek Archiwów Państwowych KOHA http://koha.archiwa.gov.pl/cgi-bin/koha/opac-main.pl

Najnowsze opracowania dotyczące  działalności Archiwum Państwowego w Przemyślu, biblioteki Archiwum oraz bibliografii regionalnej opracowane przez pracownika biblioteki to: E. Długosz, Bibliografia Archiwum Państwowego w Przemyślu za lata 1874-2010, Przemyśl 2012 oraz E. Długosz, Przemyślanie. Bibliografia w wyborze, Przemyśl 2018. Powyższe pozycje oraz inne druki wydane nakładem Archiwum Państwowego w Przemyślu i Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych można zakupić w bibliotece Archiwum Państwowego w Przemyślu http://www.przemysl.ap.gov.pl/p,105,wydawnictwa

 

Przejdź do - Międzynarodowy Dzień Książki dla Dzieci

Międzynarodowy Dzień Książki dla Dzieci

2 kwietnia 2019

2 kwietnia, w dniu urodzin bajkopisarza Hansa Christiana Andersena, obchodzimy Międzynarodowy Dzień Książki dla Dzieci. Jedną z form rozpowszechniania literatury i pobudzania dziecięcej wyobraźni, a także organizacji wolnego czasu są spektakle i przedstawienia teatralne. W zasobie Archiwum Państwowego w Przemyślu znajdują się afisze informujące o przedstawieniach dla dzieci, opartych na podstawie bajek i baśni. Pochodzą one głównie z lat 50.-60. XX wieku (spektakle organizowane w Młodzieżowym Domu Kultury w Przemyślu), ale i też z okresu międzywojennego. Autorzy spektakli najchętniej sięgali po twórczość Andersena, ale i rodzimych autorów – Marii Konopnickiej czy Ewy Szelburg-Zarembiny.

Zachowane w zasobie Archiwum afisze z terenu miasta zgromadzono w zbiorze nr 397 Afisze, plakaty i druki ulotne z terenu Przemyśla w zasobie Archiwum Państwowego w Przemyślu. Część tego zbioru została zdigitalizowana i jest dostępna na stronie internetowej Archiwum www.przemysl.ap.gov.pl/skany/

Przejdź do - Przed powstaniem archiwów państwowych

Przed powstaniem archiwów państwowych

5 lutego 2019

7 lutego tego roku obchodzimy 100-lecie powstania archiwów państwowych w Polsce. 7 lutego 1919 r. Naczelnik Państwa Józef Piłsudski podpisał dekret o organizacji archiwów państwowych i opiece nad archiwaliami. Dokument określił misję państwowej służby archiwalnej, jako trwałe zachowanie świadectw dziejów narodu polskiego i zapewnienie do nich powszechnego dostępu. Na mocy dekretu status archiwów państwowych zyskało 5 archiwów centralnych z siedzibami w Warszawie: Archiwum Główne Akt Dawnych, Archiwum Akt Dawnych, Archiwum Skarbowe, Archiwum Oświecenia i Archiwum Wojskowe (przekształcone w 1930 r. w Archiwum Akt Nowych). Archiwa państwowe powstały także w Lublinie, Piotrkowie, Płocku i we Lwowie. W roku 1939 państwową sieć archiwalną tworzyło już 18 placówek.

Archiwum Państwowe w Przemyślu powstało na bazie funkcjonującego od 1874 r. przemyskiego Archiwum Miejskiego. Uległo ono upaństwowieniu na podstawie Zarządzenia Nr 91 Prezesa Rady Ministrów z dnia 8 VI 1951 r. Wówczas w zasobie utworzonego archiwum państwowego znalazły się również zbiory Archiwum Towarzystwa Przyjaciół Nauk, utworzonego w 1911 roku.

Badacze dziejów kancelarii i archiwum miejskiego przemyskiego twierdzą, iż pierwsza wzmianka o archiwum civile, a więc zorganizowanej komórce mającej na celu przechowywanie akt i ksiąg miejskich, pochodzi z 1635 r. Pomieszczenie to znajdowało się na ratuszu, dlatego też pisano o archiwum ratuszowym często zamiennie – używając terminu skarbiec (archivo seu aerario). Najstarszy zachowany inwentarz ksiąg znajdujących się w archiwum miasta powstał około r. 1586 i wymienia on księgi obejmujące spisy z lat 1526-1586 (obecnie w zespole nr 129 Akta miasta Przemyśla, sygn. 618). Wśród akt z okresu staropolskiego, dotyczących dziejów archiwum miasta zachowały się także: spis ksiąg miejskich z marca 1664 roku; XVIII-wieczne lustracje archiwum – skarbca, w którym przechowywano również m.in. hakownice, miecze, kule żelazne, cepy; protest rajcy Wincentego Pajęckiego przeciwko Rywakowskiemu, cechmistrzowi kowalskiemu o zniesławienie podczas rozprawy przed sądem wójtowskim (Rywakowski wówczas powiedział: Poddańczuku, chłopcze, papiery wykradłeś ze skarbu i postrzygłeś je!).

7 lutego tego na Zamku Królewskim w Warszawie odbędzie się uroczystość uczczenia 100. rocznicy utworzenia archiwów  państwowych.  Obchody 100. rocznicy utworzenia archiwów państwowych zostały objęte Patronatem Narodowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy w Stulecie Odzyskania Niepodległości, a także Patronatem Honorowym Wiceprezesa Rady Ministrów, Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego prof. dr. hab. Piotra Glińskiego. Z okazji stulecia ukazania się dekretu, Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych i archiwa państwowe przygotowały na 2019 r. program wydarzeń adresowanych do osób, które zawodowo zajmują się archiwistyką, a także hobbistycznie gromadzą dokumenty, badają historię Polski, dzieje rodzin i miejscowości, do środowisk naukowych oraz dla osób, które do archiwów będą mogły trafić po raz pierwszy.

Przejdź do - Fotografie z zasobu Archiwum Państwowego w Przemyślu

Fotografie z zasobu Archiwum Państwowego w Przemyślu

8 stycznia 2019

W zasobie Archiwum Państwowego w Przemyślu znajduje się zbiór nr 876 Zbiór fotografii, gromadzący fotografie o różnorodnej tematyce. Wśród nich przechowywane są zdjęcia Bogusława Jakóbczyńskiego. Jakóbczyński urodził się 25 V 1907 roku w Szczakowej. Dzieciństwo i młodość spędził w Przemyślu, gdzie jego ojciec był urzędnikiem celnym. Uczęszczał do I Państwowego Gimnazjum im. Juliusza Słowackiego. Po zdaniu matury w 1925 roku rozpoczął studia na Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie, które ukończył w 1932 roku. Pracę zawodową rozpoczął w Grabowie nad Prosną. W 1938 roku przejął kierownictwo rzeźni w Piaskach Wielkich pod Krakowem. Następnie pracował w rzeźniach, urzędach i lecznicach w Wolsztynie i Poznaniu. Opublikował ponad 260 artykułów popularnonaukowych. Zmarł 25 VII 1988 roku w Krakowie.

Fotografie Jakóbczyńskiego pochodzą głównie z lat 20. i 30. XX wieku. Przedstawiają rodzinę Jakóbczyńskich, mieszkających przy ul. Sanockiej 25 w Przemyślu, grono kolegów i koleżanek z „przemyskiego” okresu życia Jakóbczyńskiego oraz sceny z okresu studiów na lwowskiej uczelni (m.in. grono członków Lwowskiego Chóru Medyków Weterynaryjnych). Są przykładem jednych z wielu cennych i interesujących fotografii z zasobu przemyskiego Archiwum.

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:
Data utworzenia:2015-03-24
Data publikacji:2015-03-24
Osoba sporządzająca dokument:
Osoba wprowadzająca dokument:
Liczba odwiedzin:39699