Jesteś tutaj: Start / Półka Archiwisty

Półka Archiwisty

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF

Artykuły

Przejdź do - „Ofiara namiętności” czy „Miłość w kajdanach”?

„Ofiara namiętności” czy „Miłość w kajdanach”?

6 marca 2017

W kinach triumfy święci film „Sztuka kochania. Historia Michaliny Wisłockiej” . Okazuje się, że i przed laty amatorzy teatrów, kin i kinoteatrów w Przemyślu mieli okazję obejrzeć spektakle i filmy o równie o wymownych tytułach, poruszające tematykę relacji damsko-męskich. Prezentujemy afisze i plakaty zapraszające na te wydarzenia, zachowane w zasobie Archiwum Państwowego w Przemyślu w zbiorze Afisze, plakaty, druki ulotne z terenu miasta Przemyśla.

W 1919 r. w kinoteatrze Polonia można było obejrzeć dramat „Ofiara namiętności”, a w 1927 r. w Teatrze Sokoła przedstawiano komedię „Zabawa w miłość”, zaś w roku 1932  - spektakl „Parada miłości”. Kinoteatr Olimpia zapraszał na wielkie dzieło erotyczne „Miłość w kajdanach czyli głód seksualny” przedstawiające miłosne przygody 17-letniej zbrukanej porywem zmysłów. Natomiast w 1926 r. do Przemyśla przybył ks. Oraczewski z wykładami na temat „Miłość, rodzina i małżeństwo a czasy obecne”, w trakcie których rozważał zagadnienia takie jak: Jak dwoje ludzi przeznaczonych dla siebie może się odnaleźć”, „Czy kobieta z przeszłością może dać szczęście w małżeństwie?

Niektórzy przemyślanie pamiętają zapewne, że w latach 80-tych w ramach Dyskusyjnego Klubu Filmowego w kinie „Granica” wyświetlano meksykański „Zaułek dziewic” oraz japońskie „Imperium namiętności”, a w ramach cyklu „Miłość i erotyzm w kinie polskim” - "Dzieje grzechu", "Bestię", "Niekochaną" i "Zmory".

 

 

Przejdź do - „Godzinki Jakuba Wargockiego”, przemyskiego rajcy i rzemieślnika, wróciły do Polski

„Godzinki Jakuba Wargockiego”, przemyskiego rajcy i rzemieślnika, wróciły do Polski

7 lutego 2017

Na początku lutego Biblioteka Narodowa podała informację o zakupie na londyńskiej aukcji tzw. Godzinek Wargockiego. Jest to pięknie iluminowany, renesansowy rękopis z końca XV w. Pierwsza publiczna prezentacja po powrocie do kraju odbyła się w piątek, 3 lutego w Pałacu Rzeczypospolitej podczas konferencji prasowej z udziałem wicepremiera prof. Piotra Glińskiego, ministra kultury i dziedzictwa narodowego; Michała Krupińskiego, prezesa PZU oraz dr. Tomasza Makowskiego, dyrektora Biblioteki Narodowej.

Jakub Wargocki, który był jednym z właścicieli owego rękopisu, to przemyski rzemieślnik (krawiec) oraz rajca w latach 1558-1575. Był przedstawicielem rodziny, która należała do miejskiej elity władzy. Większość z nich była ławnikami oraz rajcami, pracowali także w kancelarii miejskiej. Jakub Wargocki pełnił także funkcję wójta sądowego, przewodniczącego ławie w latach 1555-1556 i był pisarzem miejskim w 1559 r. Zmarł w 1575 r.

Wargocki po śmierci pierwszej żony Doroty, poślubił Annę, córkę Piotra kowala. Jego dzieci to: Stefan, Maciej, Ambroży, Ewa i Katarzyna. Jakub miał także pasierba Marcina, syna Anny z pierwszego małżeństwa, noszącego jego nazwisko.

Informacje dotyczące Jakuba Wargockiego oraz jego rodziny zachowały się w zespole Akta miasta Przemyśla. Prezentujemy kilka z nich. Są to: wpis z 1542 r., w którym jego rodzice – Zofia i Marcin zapisują Jakubowi swoje dobra; wpisy z 1547 i 1559 r. dotyczące transakcji prowadzonych przez Wargockiego, a także jego żonę Dorotę. Oprócz tego, można zobaczyć stronę księgi, na której syn Jakuba – Maciej Wargocki podał informację o konieczności zrezygnowania przez niego z urzędu wójta sądowego z powodu rozruchów w mieście (1593 rok), a także wpis sprawy prowadzonej przez Annę Wargocką – wdowę po Jakubie z synem Maciejem (1587 r.). Skarżyła się wówczas: „Ja uboga wdowa i sirota będąc wielce ukrziwdzoną od syna swego...”

Kodeks "Godzinki Jakuba Wargockiego" można oglądać on-line https://polona.pl/item/65080344/0/

Przejdź do - Wystawa "Nawet zły pokój jest lepszy niż dobra wojna" oraz judaica z zasobu przemyskiego Archiwum

Wystawa "Nawet zły pokój jest lepszy niż dobra wojna" oraz judaica z zasobu przemyskiego Archiwum

27 stycznia 2017

25 I w Archiwum Państwowym w Przemyślu otworzono wystawę pt. "Nawet zły pokój jest lepszy niż dobra wojna" prezentującą historię Żydów w Przemyślu podczas II wojny światowej. Ekspozycja została przygotowana w ramach obchodów IX Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu na Podkarpaciu. Przedstawia historię Przemyśla i losów społeczności żydowskiej miasta z okresu 1939-1945, zebraną w zasobie Archiwum Państwowego w Przemyślu, a także w zasobach Instytutu Yad Vashem w Jerozolimie, IYVO Institute for Jewish Research, Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie i Narodowego Archiwum Cyfrowego. Wystawa jest czynna do końca lutego 2017 roku, od poniedziałku do piątku, w godzinach 9.00-15.00.

W zasobie Archiwum Państwowego w Przemyślu przechowywane są liczne materiały dotyczące społeczności żydowskiej w Przemyślu, jak również w innych miejscowościach Rzeczypospolitej (także z miast i miasteczek obecnie znajdujących się na terenie Ukrainy). Są to akta stanu cywilnego, materiały dotyczące działalności i funkcjonowania gmin wyznaniowych oraz afisze, rękopisy, druki i inne dokumenty związane z Żydami m.in. z Przemyśla, Kańczugi, Oleszyc, Jarosławia, Sieniawy, Pruchnika, Wielkich Oczu, Radymna oraz Dobromila, Drohobycza, Jaworowa, Pomorzan, Złoczowa, Zbaraża, Tarnopola. Akta stanu cywilnego Izraelickich Gmin Wyznaniowych w Oleszycach i Kańczudze są dostępne w wersji on-line na stronie Archiwum www.przemysl.ap.gov.pl/skany.

Prezentujemy niektóre materiały związane z kulturą, religią i życiem codziennym społeczności żydowskiej. Są to: fragment tekstu sztuki „Farbogene Sztern” (Ukryte gwiazdy), przepisanej do zeszytu; fragmenty (strony tytułowe) Talmudu wydrukowanego w 1840 i 1845 r. w Czerniowcach; strony tytułowe dzieł rabinicznych (druk w 1895 r. we Lwowie i 1903 r. w Warszawie). Z życiem ludności żydowskiej w Przemyślu związane są: akt sprzedaży parceli żydowskich w Przemyślu z 1777 r., umowa prezydenta i rajców z Żydami przemyskimi z 1757 r.; obwieszczenie dotyczące wyniku wyborów do Rady żydowskiej gminy wyznaniowej w Przemyślu z 1928 r., a także fotografia macewy Etil Fejgi, zm. 18 szwat 652 (16.02.1892), znajdującej się na przemyskim cmentarzu przy ul. Słowackiego.

Przejdź do - Konserwacja  tableau  abiturientów klasy VIIIa I Państwowego Liceum i Gimnazjum im. Juliusza Słowackiego w Przemyślu rok szkolny 1937/38

Konserwacja tableau abiturientów klasy VIIIa I Państwowego Liceum i Gimnazjum im. Juliusza Słowackiego w Przemyślu rok szkolny 1937/38

13 stycznia 2017

W Pracowni Konserwacji Archiwum Państwowego w Przemyślu dokonano konserwacji tableau abiturientów klasy VIIIa z roku szkolnego 1937/38 I Państwowego Liceum i Gimnazjum im. Juliusza Słowackiego w Przemyślu. Jest to jedno z najstarszych, zachowanych w oryginale tableau absolwentów przemyskiego „Słowaka”. Starsze (pochodzące z przełomu XIX i XX w.) tableau absolwentów c.k. gimnazjum w Przemyślu znajduje się w zasobie Archiwum Archidiecezjalnego w Przemyślu.

Fotografie widniejące na tableau zostały wykonane przez przemyskiego fotografa Adama Wysockiego. Sfotografowano również całe tableau, a negatyw trafił do zbiorów Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej. Sam obiekt (tableau) był następnie przez lata przechowywany w fatalnych warunkach, co doprowadziło do jego znacznego zniszczenia. Po odnalezieniu został przekazany do Pracowni Konserwacji Archiwum Państwowego w Przemyślu, gdzie tablica została poddana zabiegom konserwatorskim. Polegały one na odczyszczeniu mocno zabrudzonego lica i odwrocia z zacieków, śladów kleju, zmian zagrzybienia technikami mechanicznymi i na wilgotno. Zabezpieczono również i uzupełniono uszkodzone fragmenty i płaszczyzny papieru tła i podkładu za sklejki. Wykonano barwne retusze przetarć, ubytków, zacieków i przebarwień.

W miejscu brakujących i znacznie uszkodzonych zdjęć przymocowano punktowo reprodukcje graficzne fotografii (korzystając z zachowanego w zbiorze MNZP negatywu) oraz wykonano podpisy pod fotografiami profesorów i niektórych zidentyfikowanych uczniów.

Ze względu na zdeformowany i pęknięty podkład ze sklejki wykonano wzmacniającą i prostującą oprawę z zawieszkami oraz zabezpieczono lico folią matową. Do oprawy przymocowano listę nazwisk wszystkich uczniów – abiturientów klasy VIIIa.

Efekt prac konserwatorskich możemy podziwiać poniżej. Prezentujemy także spis uczniów oraz nauczycieli, których fotografie znajdują się na tableau. Będzie ono eksponowane w budynku I Liceum Ogólnokształcącego im. J. Słowackiego w Przemyślu.

Przejdź do - Kalendarz na nowy rok

Kalendarz na nowy rok

29 grudnia 2016

Zwykle pod koniec roku wybieramy kalendarz – czy to ścienny czy kieszonkowy, który będzie nam towarzyszył przez następne 365/366 dni.

W zasobie Archiwum Państwowego oraz Biblioteki Archiwum zachowały się egzemplarze kalendarzy XIX-wiecznych oraz pochodzących z pierwszej połowy XX wieku. Najstarszym prezentowanym kalendarzem jest Kalendarz gospodarski galicyjski na Rok Pański 1833. Jest on przykładem typowego kalendarza XIX-wiecznego. Wydawnictwa te dzięki swojej szerokiej tematyce stanowiły swego rodzaju encyklopedie, kompendium wiedzy o ówczesnym świecie. Niejednokrotnie obok książeczki do nabożeństwa było to jedyne słowo drukowane stanowiące cenne źródło informacji. Skutkiem tego kalendarze często ulegały "zaczytaniu". Zawsze w kalendarzach, niezależnie od miejsca ich wydania, podawano jarmarki, w różnych układach. Ważnym, o ile nie najważniejszym materiałem w kalendarzu z zakresu rolnictwa były porady i informacje dotyczące gospodarstwa.

Na stronach Kalendarza...na Rok Pański 1833 oprócz wykazu poszczególnych dni tygodnia, świąt kościelnych, godzin wschodu i zachodu słońca oraz księżyca, podawane były święta kościoła katolickiego oraz prawosławnego. Na odrębnej stronie podano święta żydowskie, a także mahometańskie.

W zachowanych w zasobie Archiwum spuściznach rodzinnych zachowały się także kalendarze kieszonkowe z lat 30 i 40. XX wieku. Prezentujemy okładki oraz strony kalendarzy na lata 1938, 1942, znajdujących się w zespole Materiały rodziny Skibniewskich i Dębickich. Jednocześnie życzymy pomyślności i szczęścia w 2017 roku!

Przejdź do - Święty Mikołaj w Przemyślu

Święty Mikołaj w Przemyślu

5 grudnia 2016

W kulturze masowej św. Mikołaj jest przedstawiany jako dobroduszny staruszek w czerwonym kubraku rozdający prezent grzecznym dzieciom. Święty ten był i jest bardzo popularnym świętym w obrządku greckokatolickim i prawosławnym. Zazwyczaj przedstawiany jest w liturgicznych szatach biskupich czerwonego koloru.

W zasobie Archiwum Państwowego w Przemyślu zachowały się materiały związane z niektórymi świątyniami obrządku wschodniego oraz instytucjami, którym patronował św. Mikołaj.

Jedną z nich jest księga metrykalna cerkwi pw. św. Mikołaja w Przemyślu z wpisami z lat 1749-1782 (ochrzczonych z w latach 1749-1781; zaślubionych w latach 1749-1781; zmarłych w latach 1749-1782). Cerkiew ta znajdowała się w dzielnicy Podgórze, na rogu obecnej ul. ks. Popiełuszki i Tatarskiej. Pierwsze wzmianki o funkcjonującej na Podgórzu cerkwi św. Mikołaja pochodzą z 1405 r. Budynek świątyni spłonął w 1759 r., natomiast w roku 1763 zbudowano nową. Około 1786 r. świątynię rozebrano, a ikony przeniesiono do cerkwi katedralnej.

W Przemyślu funkcjonowało również Bractwo św. Mikołaja, powstałe w pierwszej połowie XVII wieku przy wspomnianej cerkwi św. Mikołaja. Odnowiono je w roku 1830. Od samego początku istnienia Bractwa jego patronem był oczywiście św. Mikołaj, biskup, którego podobizna widniała zarówno na dokumentach brackich, insygniach oraz w oficjalnej korespondencji.

Zarząd Bractwa udzielał m.in. pomocy ubogim uczniom szkół przemyskich, a w 1888 r. utworzono Towarzystwo Bursy im. św. Ojca Mikołaja w Przemyślu zajmującej się prowadzeniem bursy dla ubogiej młodzieży ruskiej obrządku greckokatolickiego. Pierwszą jej siedzibą był budynek przy ul. Tatarskiej (do 1893 r.). W 1904 r. Bractwo założyło ochronkę dla małych dzieci w domu Bractwa przy ul. Czarnieckiego. W 1911 roku w setną rocznicę urodzin poety Markiana Szaszkiewicza, przy współpracy z Ukraińskim Towarzystwem Pedagogicznym,  wybudowano nowy dwupiętrowy gmach przy ul. Smolki 10. Dało to początek jednej z najbardziej zasłużonych placówek edukacyjnych w Przemyślu, siedmioklasowej koedukacyjnej szkole zwanej popularnie „Szaszkiewiczówką”. Aby zrealizować ten projekt, Bractwo przekazało swe grunty, na których wzniesiono szkołę.

W 1921 r. Bractwo powołało własną koedukacyjną szkołę powszechną z ukraińskim językiem nauczania im. Świętego Mikołaja. W wyniku owych starań na Zasaniu przy ul. św. Jana w jednopiętrowym budynku Bractwa zorganizowano sześcioklasową szkołę. Idea dobroczynności dla najmłodszych, miłości bliźniego, którą kierował się patron Bractwa – św. Mikołaj, jak widać, była też jedną z głównych gałęzi działalności Bractwa.

 

 

 

 

Pliki do pobrania

Galeria

  • Powiększ zdjęcie AZLK, sygn. 468, s. 1

    AZLK, sygn. 468, s. 1

  • Powiększ zdjęcie AZLK, sygn. 468, s. 2

    AZLK, sygn. 468, s. 2

  • Powiększ zdjęcie AZLK, sygn. 468, s. 4

    AZLK, sygn. 468, s. 4

  • Powiększ zdjęcie AZLK, sygn. 468, s. 73

    AZLK, sygn. 468, s. 73

  • Powiększ zdjęcie AZLK, sygn. 468, s. 74

    AZLK, sygn. 468, s. 74

  • Powiększ zdjęcie AZLK, sygn. 468, s. 87

    AZLK, sygn. 468, s. 87

  • Powiększ zdjęcie AZLK, sygn. 468, s. 88-89

    AZLK, sygn. 468, s. 88-89

  • Powiększ zdjęcie AZLK, sygn. 468, s. 488

    AZLK, sygn. 468, s. 488

  • Powiększ zdjęcie AZLK, sygn. 468, s. 489

    AZLK, sygn. 468, s. 489

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:
Data utworzenia:2015-03-24
Data publikacji:2015-03-24
Osoba sporządzająca dokument:
Osoba wprowadzająca dokument:
Liczba odwiedzin:14469