Jesteś tutaj: Start / Półka Archiwisty

Półka Archiwisty

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF

Artykuły

Przejdź do - Świadectwa szkolne

Świadectwa szkolne

19 czerwca 2019

Przed nami koniec roku szkolnego, a wraz z nim rozdanie świadectw. W zasobie Archiwum Państwowego w Przemyślu znajduje się wiele świadectw szkolnych, należących głównie do uczniów szkół z terenu miasta Przemyśla, ale nie tylko. Spośród najstarszych zachowanych świadectw i wykazów ocen, najwięcej zostało wydanych przez C.K. Wyższe Gimnazjum w Przemyślu, którego kontynuatorem jest I Liceum Ogólnokształcące im. Juliusza Słowackiego. Pochodzą one z lat 20. i 40. XIX wieku. Należą one do Józefa Ziemiańskiego i jego bratanka – Jana. Józef Ziemiański, po ukończeniu gimnazjum, studiował w Instytucie Teologicznym we Wiedniu, przyjął święcenia kapłańskie, był proboszczem katedry przemyskiej oraz dziekanem miejskim. Był również autorem zbiorów pieśni kościelnych oraz fundatorem „Zakładu dla osieroconych dziewcząt rzymsko- i greckokatolickiej religii” w Przemyślu. Jan Ziemiański studiował medycynę na Uniwersytecie Wiedeńskim, a następnie pracował jako lekarz  na terenie dzisiejszych Węgier. Zarówno Józef, jak i Jan byli bardzo dobrymi uczniami – ze wszystkich przedmiotów otrzymywali najwyższe noty  - primae eminenter, eminenter (wysoko). Pozostałe prezentowane świadectwa i zawiadomienia szkolne pochodzą z drugiej połowy XIX oraz początków XX wieku. Wydawane były przez: Szkołę ludową 4-klasową im. św. Stanisława Kostki w Przemyślu, Szkołę ludową 4-klasową żeńską im. św. Jadwigi w Przemyślu, Szkołę wydziałową Żeńską 5-klasową im. św. Jadwigi w Przemyślu, a także przez C.K. Wyższe Gimnazjum w Przemyślu i I Państwowe Gimnazjum i Liceum im. Juliusza Słowackiego w Przemyślu.

 

Przejdź do - Biblioteka Archiwum Państwowego w Przemyślu

Biblioteka Archiwum Państwowego w Przemyślu

8 maja 2019

W dniach 8-15 maja obchodzimy Tydzień Bibliotek. Warto więc przypomnieć, że w ramach struktury Archiwum Państwowego w Przemyślu działa biblioteka, posiadająca cenne zbiory, gromadząca fachową literaturę z m.in. dziedziny historii, archiwistyki i nauk pokrewnych, wydawnictwa źródłowe , informatory, katalogi, inwentarze zasobów archiwalnych i bibliotecznych w kraju i za granicą, czasopisma archiwalne, historyczne, wydawnictwa regionalne.

Dzieje tworzenia księgozbioru w archiwum przemyskim sięgają końca XIX wieku. Książki gromadzili archiwariusze miejscy. Były one również przekazywane przez burmistrzów miasta, autorów opracowań oraz gminy i magistraty miast. Dzięki darom, wymianie i zakupom księgozbiór systematycznie się powiększał. W 1951 roku, kiedy w Przemyślu utworzono archiwum państwowe, posiadało ono bibliotekę podręczną liczącą 74 pozycje. W roku 1956  komisja likwidacyjna Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Przemyślu przekazała Archiwum 101 pozycji. W 1975 roku biblioteka liczyła już 3 636 tomów książek i czasopism, w 2005 – 25 085 tomów, obecnie – 36 030 tomów. Szczegółowe informacje na temat historii i księgozbioru biblioteki znajdują się w opracowaniu: E. Długosz, Biblioteka Archiwum Państwowego w Przemyślu, [w:] Dzieje bibliotek przemyskich, pod red. A. Siciak, Przemyśl 2009, s. 107-114.

Spośród cennych pozycji z zasobu biblioteki Archiwum należy wymienić: zbiór starodruków liczący 115 tomów, publikacje autorstwa Leopolda Hausera, Anatola Lewickiego, Mojżesza Schorra, Tadeusza Troskolańskiego wraz z autografami i dedykacjami autorów.

Katalog zbiorów biblioteki Archiwum Państwowego w Przemyślu, uzupełniany na bieżąco, dostępny jest w ramach Katalogu Głównego Bibliotek Archiwów Państwowych KOHA http://koha.archiwa.gov.pl/cgi-bin/koha/opac-main.pl

Najnowsze opracowania dotyczące  działalności Archiwum Państwowego w Przemyślu, biblioteki Archiwum oraz bibliografii regionalnej opracowane przez pracownika biblioteki to: E. Długosz, Bibliografia Archiwum Państwowego w Przemyślu za lata 1874-2010, Przemyśl 2012 oraz E. Długosz, Przemyślanie. Bibliografia w wyborze, Przemyśl 2018. Powyższe pozycje oraz inne druki wydane nakładem Archiwum Państwowego w Przemyślu i Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych można zakupić w bibliotece Archiwum Państwowego w Przemyślu http://www.przemysl.ap.gov.pl/p,105,wydawnictwa

 

Przejdź do - Międzynarodowy Dzień Książki dla Dzieci

Międzynarodowy Dzień Książki dla Dzieci

2 kwietnia 2019

2 kwietnia, w dniu urodzin bajkopisarza Hansa Christiana Andersena, obchodzimy Międzynarodowy Dzień Książki dla Dzieci. Jedną z form rozpowszechniania literatury i pobudzania dziecięcej wyobraźni, a także organizacji wolnego czasu są spektakle i przedstawienia teatralne. W zasobie Archiwum Państwowego w Przemyślu znajdują się afisze informujące o przedstawieniach dla dzieci, opartych na podstawie bajek i baśni. Pochodzą one głównie z lat 50.-60. XX wieku (spektakle organizowane w Młodzieżowym Domu Kultury w Przemyślu), ale i też z okresu międzywojennego. Autorzy spektakli najchętniej sięgali po twórczość Andersena, ale i rodzimych autorów – Marii Konopnickiej czy Ewy Szelburg-Zarembiny.

Zachowane w zasobie Archiwum afisze z terenu miasta zgromadzono w zbiorze nr 397 Afisze, plakaty i druki ulotne z terenu Przemyśla w zasobie Archiwum Państwowego w Przemyślu. Część tego zbioru została zdigitalizowana i jest dostępna na stronie internetowej Archiwum www.przemysl.ap.gov.pl/skany/

Przejdź do - Przed powstaniem archiwów państwowych

Przed powstaniem archiwów państwowych

5 lutego 2019

7 lutego tego roku obchodzimy 100-lecie powstania archiwów państwowych w Polsce. 7 lutego 1919 r. Naczelnik Państwa Józef Piłsudski podpisał dekret o organizacji archiwów państwowych i opiece nad archiwaliami. Dokument określił misję państwowej służby archiwalnej, jako trwałe zachowanie świadectw dziejów narodu polskiego i zapewnienie do nich powszechnego dostępu. Na mocy dekretu status archiwów państwowych zyskało 5 archiwów centralnych z siedzibami w Warszawie: Archiwum Główne Akt Dawnych, Archiwum Akt Dawnych, Archiwum Skarbowe, Archiwum Oświecenia i Archiwum Wojskowe (przekształcone w 1930 r. w Archiwum Akt Nowych). Archiwa państwowe powstały także w Lublinie, Piotrkowie, Płocku i we Lwowie. W roku 1939 państwową sieć archiwalną tworzyło już 18 placówek.

Archiwum Państwowe w Przemyślu powstało na bazie funkcjonującego od 1874 r. przemyskiego Archiwum Miejskiego. Uległo ono upaństwowieniu na podstawie Zarządzenia Nr 91 Prezesa Rady Ministrów z dnia 8 VI 1951 r. Wówczas w zasobie utworzonego archiwum państwowego znalazły się również zbiory Archiwum Towarzystwa Przyjaciół Nauk, utworzonego w 1911 roku.

Badacze dziejów kancelarii i archiwum miejskiego przemyskiego twierdzą, iż pierwsza wzmianka o archiwum civile, a więc zorganizowanej komórce mającej na celu przechowywanie akt i ksiąg miejskich, pochodzi z 1635 r. Pomieszczenie to znajdowało się na ratuszu, dlatego też pisano o archiwum ratuszowym często zamiennie – używając terminu skarbiec (archivo seu aerario). Najstarszy zachowany inwentarz ksiąg znajdujących się w archiwum miasta powstał około r. 1586 i wymienia on księgi obejmujące spisy z lat 1526-1586 (obecnie w zespole nr 129 Akta miasta Przemyśla, sygn. 618). Wśród akt z okresu staropolskiego, dotyczących dziejów archiwum miasta zachowały się także: spis ksiąg miejskich z marca 1664 roku; XVIII-wieczne lustracje archiwum – skarbca, w którym przechowywano również m.in. hakownice, miecze, kule żelazne, cepy; protest rajcy Wincentego Pajęckiego przeciwko Rywakowskiemu, cechmistrzowi kowalskiemu o zniesławienie podczas rozprawy przed sądem wójtowskim (Rywakowski wówczas powiedział: Poddańczuku, chłopcze, papiery wykradłeś ze skarbu i postrzygłeś je!).

7 lutego tego na Zamku Królewskim w Warszawie odbędzie się uroczystość uczczenia 100. rocznicy utworzenia archiwów  państwowych.  Obchody 100. rocznicy utworzenia archiwów państwowych zostały objęte Patronatem Narodowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy w Stulecie Odzyskania Niepodległości, a także Patronatem Honorowym Wiceprezesa Rady Ministrów, Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego prof. dr. hab. Piotra Glińskiego. Z okazji stulecia ukazania się dekretu, Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych i archiwa państwowe przygotowały na 2019 r. program wydarzeń adresowanych do osób, które zawodowo zajmują się archiwistyką, a także hobbistycznie gromadzą dokumenty, badają historię Polski, dzieje rodzin i miejscowości, do środowisk naukowych oraz dla osób, które do archiwów będą mogły trafić po raz pierwszy.

Przejdź do - Fotografie z zasobu Archiwum Państwowego w Przemyślu

Fotografie z zasobu Archiwum Państwowego w Przemyślu

8 stycznia 2019

W zasobie Archiwum Państwowego w Przemyślu znajduje się zbiór nr 876 Zbiór fotografii, gromadzący fotografie o różnorodnej tematyce. Wśród nich przechowywane są zdjęcia Bogusława Jakóbczyńskiego. Jakóbczyński urodził się 25 V 1907 roku w Szczakowej. Dzieciństwo i młodość spędził w Przemyślu, gdzie jego ojciec był urzędnikiem celnym. Uczęszczał do I Państwowego Gimnazjum im. Juliusza Słowackiego. Po zdaniu matury w 1925 roku rozpoczął studia na Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie, które ukończył w 1932 roku. Pracę zawodową rozpoczął w Grabowie nad Prosną. W 1938 roku przejął kierownictwo rzeźni w Piaskach Wielkich pod Krakowem. Następnie pracował w rzeźniach, urzędach i lecznicach w Wolsztynie i Poznaniu. Opublikował ponad 260 artykułów popularnonaukowych. Zmarł 25 VII 1988 roku w Krakowie.

Fotografie Jakóbczyńskiego pochodzą głównie z lat 20. i 30. XX wieku. Przedstawiają rodzinę Jakóbczyńskich, mieszkających przy ul. Sanockiej 25 w Przemyślu, grono kolegów i koleżanek z „przemyskiego” okresu życia Jakóbczyńskiego oraz sceny z okresu studiów na lwowskiej uczelni (m.in. grono członków Lwowskiego Chóru Medyków Weterynaryjnych). Są przykładem jednych z wielu cennych i interesujących fotografii z zasobu przemyskiego Archiwum.

Przejdź do - Pamiętne dnie listopadowe czyli dzieje obrony Przemyśla w roku 1918

Pamiętne dnie listopadowe czyli dzieje obrony Przemyśla w roku 1918

8 grudnia 2018

Z okazji 100-lecia odzyskania niepodległości opublikowano wiele materiałów źródłowych, dokumentujących wydarzenia 1918 roku. W zasobie Archiwum Państwowego w Przemyślu w zbiorze nr 709 Zbiór spuścizn archiwalnych znajduje się spuścizna Franciszka Aleksandra Kuzi. Kuzia jako członek Komisji Historycznej Związku Obrońców Przemyśla (przewodniczącym Związku był kapitan Hugo Zieliński) podjął się zadania gromadzenia relacji uczestników walk w 1918 w Przemyślu i okolicach. Dokonał również wypisów z prasy 1918 roku, mówiących o wydarzeniach w Przemyślu. Materiały znajdujące się w zasobie Archiwum to rękopiśmienne wersje robocze, jak również przygotowane do publikacji maszynopisy. Wśród nich odnaleźć można: odpis oświadczenia członków zrzeszeń polskich z dnia 17 II 1918 roku; odpis uchwały Rady Miejskiej Przemyśla z 10 X 1918 roku; odpis rezolucji obywateli miasta Przemyśla z 20 X; odpisy artykułów z prasy z listopada 1918; relacje i wspomnienia: Czesława Mączyńskiego, Hugona Zielińskiego, Romana Sumienia, Mieczysławy Mossoczównej, Sakiewicza, Stanisława Chrzanowskiego, Heleny Stieberowej, Stanisława Prusa Wiśniowskiego, Kazimierza Osińskiego, Henryka Pietrzaka, Feliksa Różyckiego, Franciszka Buchtalarza i samego Franciszka Aleksandra Kuzi; a także wykazy uczestników walk o Przemyśl oraz wykaz poległych i zmarłych obrońców Przemyśla.

Swoją pracę Kuzia zatytułował: Pamiętne dnie listopadowe czyli dzieje obrony Przemyśla w roku 1918 napisał teksty źródłowe zebrał i opracował Fr. Aleksander Kuzia. Sam brał również udział w obronie Przemyśla 1918 roku – do jego obowiązków, jak pisze we wspomnieniach, należało zaprowiantowanie, umundurowanie, ewidencja oraz administracja załogi.

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:
Data utworzenia:2015-03-24
Data publikacji:2015-03-24
Osoba sporządzająca dokument:
Osoba wprowadzająca dokument:
Liczba odwiedzin:38544