Jesteś tutaj: Start / Półka Archiwisty

Półka Archiwisty

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF

Artykuły

Przejdź do - Listy Zygmunta Kaczkowskiego do hrabiego Krasickiego

Listy Zygmunta Kaczkowskiego do hrabiego Krasickiego

1 października 2015

Zygmunt Kaczkowski (1825-1896) to poeta i powieściopisarz, działacz polityczny, finansista, dziś nieznany szerszemu gronu. Tymczasem konkurował on o palmę pierwszeństwa z Henrykiem Sienkiewiczem, a „gdyby nie współpraca z austriackim zaborcą i osąd II Rzeczypospolitej Kaczkowski byłby dziś patronem ulic, skwerów, szkół i katedr literatury”.

Ojciec Kaczkowskiego był administratorem majątku Fredrów w Cisnej. Zygmunt uczył się w szkołach we Lwowie oraz w Przemyślu, Samborze i Tarnowie. Studiował na uniwersytecie we Lwowie i Wiedniu. W r. 1846 znalazł się w oddziale powstańczym Bułharyna, a 1847 r. wraz z ojcem i siedmioma towarzyszami został skazany na karę śmierci, od którego to wyroku wniósł odwołanie. Po klęsce Wiosny Ludów przebywał we Lwowie, Krakowie, zaś w 1855 r. wyjechał do Paryża,gdzie założył czasopismo „Głos”. W 1861 r. został aresztowany i skazany na 5 lat więzienia za przedrukowanie odezwy Agatona Gillera (najwyższy trybunał we Wiedniu skrócił karę do 2 lat). W 1862 r. został ułaskawiony.

W czasie powstania styczniowego wziął udział w organizacji zaplecza powstańczego w Galicji. W listopadzie 1863 r. z przejętej szyfrowanej depeszy uzyskano informację, że Kaczkowski jest konfidentem policji austriackiej i denuncjuje galicyjskich działaczy politycznych. Tajny sąd obywatelski skazał go 21 I 1864 r. na utratę czci i banicję, jednak Rząd Narodowy wyroku tego nie zatwierdził. Kaczkowski wkrótce wyjechał do Paryża. Dopiero w 1920 r. historyk E. Barwiński na podstawie ujawnionych akt austriackich udowodnił, że Kaczkowski przez długie lata był płatnym agentem rządu austriackiego. Dzięki spekulacjom finansowym zdołał zgromadzić spory majątek. Współcześni nazywali go „geniuszem finansowym”.

Kaczkowski jest autorem powieści m.in. „Dziwożona”, „Wnuczęta”, „Rozbitek” oraz cyklu „Ostatni z Nieczujów”., który przyniósł mu największy rozgłos. Występował też z krytyką „Ogniem i mieczem” Sienkiewicza, z którym próbował rywalizować tworząc "Abrahama Kitaja" i "Olbrachtowych rycerzy". Został pochowany na cmentarzu w Montmorency.

W zespole Archiwum Zamku Leskiego Krasickich zachowało się 39 listów Kaczkowskiego do hrabiego Edmunda Krasickiego z lat 1850-1887, nadawanych z Bereźnicy, Lwowa, Wiednia, Paryża. Prezentujemy niektóre z nich.

 

 

 

 

 

Przejdź do - Przed pierwszym dzwonkiem

Przed pierwszym dzwonkiem

27 sierpnia 2015

W zasobie Archiwum Państwowego w Przemyślu zachowała się dokumentacja szkół podstawowych, m.in. z terenu Przemyśla. Wśród akt znajdują się liczne kroniki szkolne, przedstawiające życie szkół, losy uczniów oraz kadry nauczycielskiej. Prezentujemy fragmenty kronik dwóch przemyskich „podstawówek”: Szkoły Podstawowej nr 2 oraz Szkoły Podstawowej nr 7.

W kronice Szkoły Podstawowej nr 2, której poprzedniczką była 4-klasowa Ludowa Szkoła Żeńska połączona ze Szkołą Wydziałową Trzyklasową im. Klementyny Hoffmanowej znajdują się m.in. relacje 14 nauczycielek z okresu I wojny światowej (wspomnienia te zostały opublikowane, patrz: M. Dalecki, Wspomnienia przemyskich nauczycielek z okresu I wojny światowej, „Przemyskie Zapiski Historyczne”, R. XVIII: 2010-2011, Przemyśl 2013, s. 143-169).

Kronika Szkoły Podstawowej nr 7 zawiera wpisy z lat 1956-1965, wśród których znajdują się m.in. fotografie z uroczystości położenia kamienia węgielnego pod budynek szkolny przy ul. Borelowskiego w dniu 18 VI 1961 roku.

 

 

Przejdź do - Lato, lato, lato czeka...

Lato, lato, lato czeka...

5 sierpnia 2015

Lato to okres wypoczynku, wycieczek, kolonii i obozów. W okresie przedwojennym wśród drużyn harcerskich z naszego terenu szczególną popularnością cieszyły się wędrówki i wyprawy na Polesie oraz Huculszczyznę. W zasobie Archiwum Państwowego w zespole Materiały Marii Wojciechowskiej zachowały się fotografie upamiętniające pobyt harcerek na tych terenach w latach 1930-1934. Natomiast w okresie powojennym obozy organizowano m.in. na Ziemiach Odzyskanych. Prezentowane w galerii fotografie przedstawiają sceny z życia obozowego z lat 1930-1934 (obozy na Polesiu i Huculszczyźnie; Materiały M. Wojciechowskiej, sygn. 62) oraz roku 1949 (fotografie z obozu w Jugowicach, w gminie Walim; Materiały M. Wojciechowskiej, sygn. 63).

Przejdź do - Ignacy Krasicki, jakiego nie znacie

Ignacy Krasicki, jakiego nie znacie

1 lipca 2015

Większość z nas Ignacego Krasickiego kojarzy z postacią biskupa, poety i bajkopisarza zwanego „księciem poetów”. Równie interesującą i barwną postacią był jego imiennik, a jednocześnie bratanek biskupa - Ignacy Krasicki, herbu Rogala (1767-1844). Był synem pułkownika Antoniego Krasickiego oraz Róży z Charczewskich. Dzieciństwo spędził w rodzinnym Dubiecku, a następnie kształcił się u teatynów w Warszawie. Od 1783 r. przebywał na dworze stryja Ignacego w Heilsbergu (ob. Lidzbark Warmiński). Okres pobytu pod opieką oświeconego stryja wywarł duży wpływ na wykształcenie i zainteresowania młodzieńca. W 1786 r. wyjechał do Królewca, gdzie był świadkiem wjazdu Fryderyku Wilhelma II do tego miasta. W tym roku powrócił do Dubiecka, a w 1787 r. poślubił Magdalenę Bielską, kasztelankę halicką.

Krasicki osiadł w Stratyniu, k. Rohatynia, gdzie spędził ponad 50 lat oddając się swojej ulubionej numizmatyce. Jego zbiór zawierał ok. 5 tysięcy monet i medali greckich i rzymskich, 5 tysięcy monet średniowiecznych i współczesnych oraz 3 tysiące medali. Zgromadził także cenny księgozbiór złożony z kilku tysięcy woluminów. Część swojej kolekcji zapisał Zakładowi Narodowemu im. Ossolińskich we Lwowie, a część przypadła potomkom Krasickiego.

W zespole Archiwum Zamku Leskiego Krasickich zachowało się wiele akt związanych z Ignacym Krasickim i jego pasjami. Są to m.in. pamiętnik, wypisy z książek (Krótkie zebranie historii angielskiej napisanej przez pana Hume'a. Krótkie zebranie Historii Starej państw egipskich, kartagińskich, assyryjskich, babilońskich, Medów i Persów, Greków, Macedończyków z Rollin'a i inne notatki oraz wiersze m.in. Ignacego Krasickiego, biskupa warmińskiego), katalog biblioteki w Stratynie, spisy i katalogi monet i medali, diariusze, księgi dotyczące wydatków i przychodów majątku w Stratynie, listy rodzinne, wspomnienia z podróży do Królewca.

Prezentujemy fragmenty wypisu z Katalogu numizmatycznego Zbioru Wolańskiego w Inowrocławiu sporządzonego przez Krasickiego ok. 1830 r.

 

 

 

Przejdź do - W obronie zwierząt

W obronie zwierząt

16 czerwca 2015

W zespole Akta miasta Jarosławia zachowała się informacja dotycząca organizacji w Jarosławiu w dniu 15 maja 1938 roku III Zjazdu Przedstawicieli Oddziałów i Delegatur Lwowskiej Ligi Ochrony Zwierząt. Zjazd miał być połączony ze zwiedzaniem miasta Jarosławia.

Wraz z pismem do Magistratu przesłano egzemplarz miesięcznika „W obronie zwierząt” z maja 1938 roku. Miesięcznik wydawany przez Lwowską Ligę Ochrony Zwierząt propagował humanitarne traktowanie zwierząt poprzez m.in. publikację pouczających opowiadań oraz porad dotyczących zapobiegania chorób i dolegliwości u zwierząt. W numerze opublikowano także listę (dość obszerną) osób skazanych przez Sąd Grodzki w Przemyślu za bicie i dręczenie koni. Osobom tym zasądzano karę grzywny z możliwością odbycia kilku dni aresztu.

Przejdź do - Książęta listy piszą

Książęta listy piszą

27 maja 2015

W zespole Archiwum Zamku Leskiego Krasickich zachowały się listy Krasickich, pisane przez nich w wieku dziecięcym. Liściki kierowane są do rodziców oraz dziadków, a okazją do ich pisania były m.in. imieniny. Listy były pisane zapewne pod czujnym okiem bon czy guwernantek (wymienione w jednym z listów Miss Forster czy Bächmel) i służyły jako wprawa i ćwiczenia w pisaniu. Większość listów (zwłaszcza autorstwa Stasia Krasickiego) pisane są pięknym, kaligraficznym pismem, co dziś, niestety, jest rzadkością. Listy pochodzą z przełomu XIX i XX wieku.

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:
Data utworzenia:2015-03-24
Data publikacji:2015-03-24
Osoba sporządzająca dokument:
Osoba wprowadzająca dokument:
Liczba odwiedzin:45259